Bài 5: Tác gia Tố Hữu

Bài 5: Tác gia Tố Hữu

Câu 1: Trình bày những nét chính về tiểu sử nhà thơ Tố Hữu?

­ Tố Hữu ( 1920 – 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, sinh tại Hội An, quê ở làng Phù Lai – xã Quảng Thọ ­ huyện Quảng Điền – tỉnh Thừa Thiên Huế. Tốt nghiệp Thành chung (cũ). Hội viên Hội nhà văn VN(1957).

­ Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, từ 6,7t đã học và tập làm thơ. Giác ngộ cách mạng trong thời kì Mặt trận dân chủ và trở thành người lãnh đạo Đoàn thanh niên Dân chủ ở Huế. Những bài thơ đầu tiên được sáng tác từ những năm 1937 – 1938.

­ Năm 1938, ông được kết nạp vào Đảng cộng sản.

­ Tháng 4/1939, bị thực dân P bắt, giam giữ ở các nhà lao miền Trung và Tây Nguyên. Tháng3/1942, vượt ngục Đắc Lay, tiếp tục hoạt động cách mạng. Hoạt động bí mật đến năm 1945, sau đó từng giữ nhiều chức vụ quan trọng của Đảng.

­ Tố Hữu tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm và nhanh chóng trưởng thành trên con đường tranh đấu. Năm 1938 nhà được kết nạp ĐCS . Năm 1939 ông bị giặc Pháp bắt giam. Năm 1942 Tố Hữu vượt ngục tiếp tục hoạt động. Năm 1945 , Tố Hữu tham gia lãnh đạo Tổng

khởi nghĩa cướp chính quyền ở kinh đô Huế. (ông là Chủ tịch uỷ ban khởi nghĩa Huế)

­ Giải thưởng văn học: giải nhất Giải thưởng Văn học của Hội Nhà văn VN 1954­1955( tập thơ Việt Bắc), Giải thưởng HCM về văn học và nghệ thuật( đợt I – 1996), Giải thưởng văn học ASEAN( 1999)

Câu 2: Những nhân tố nào tác động đến hồn thơ Tố Hữu?

­ Quê hương: sinh ra và lớn lên ở xứ Huế, một vùng đất nổi tiếng đẹp, thơ mộng , trầm mặc với sông Hương, núi Ngự, đền đài lăng tẫm cổ kính,… và giàu truyền thống văn hóa, văn học bao gồm cả văn hóa cung đình và văn hóa dân gian mà nổi tiếng nhất là những điệu ca, điệu hò như nam ai nam bình, mái nhì, mái đẩy…

­ Gia đình: Ông thân sinh ra nhà thơ là một nhà nho không đỗ đạt nhưng rất thích thơ phú và ham sưu tầm văn học dân gian. Mẹ nhà thơ cũng là người biết và thuộc nhiều ca dao, tục ngữ. Từ nhỏ Tố Hữu đã sống trong thế giới dân gian cùng cha mẹ. Phong cách nghệ thuật và giọng

điệu thơ sau này chịu ảnh hưởng của thơ ca dân gian xứ Huế.

­ Bản thân Tố Hữu: là người sớm giác ngộ lí tưởng cách mạng, tham gia cách mạng từ năm 18 tuổi, bị bắt và bị tù đày từ năm 1939­ 1942, sau đó vượt ngục trốn thoát và tiếp tục hoạt động cho đến Cách mạng tháng Tám, làm Chủ tịch ủy ban khởi nghĩa ở Huế. Sau cách mạng  ông giữ nhiều trọng trách ở nhiều cương vị khác nhau, nhưng vẫn tiếp tục làm thơ.

 Câu 3: Trìnhbày những chặng đuờng thơ Tố Hữu?

Thơ Tố Hữu gắn bó chặt chẽ với các giai đoạn cách mạng, phản ánh những chặng đường cách mạng đồng thời cũng thể hiện sự vận động trong tư tưởng và  nghệ thuật của nhà thơ

a. Tập thơ Từ ấy (1937­ 1946): gồm 71 bài sáng tác trong 10 năm (1936 – 1946). Tác phẩm được chia làm ba phần:

­ Máu lửa (27 bài) được viết trong thời kì đấu tranh của Mặt trận dân chủ Đông Dương, chống phát xít, phong kiến, đòi cơm áo, hòa bình…

­ Xiềng xích (30 bài) được viết trong nhà giam thể hiện nỗi buồn đau và ý chí, khí phách của người chiến sĩ cách mạng.

­ Giải phóng (14 bài) viết từ lúc vượt ngục đến 1 năm sau ngày độc lập nhằm ngợi ca lí tưởng, quyết tâm đuổi giặc cứu nước và thể hiện niềm vui chiến thắng.

Những bài thơ tiêu biểu:Mồ côi, Hai đứa bé, Từ ấy,…

b. Tập thơ Việt Bắc (1946­ 1954)

­ Gồm 24 bài sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp.

­ Việt Bắc là bức tranh tâm tình của con người VN trong kháng chiến với những cung bậc cảm xúc tiêu biểu: tình yêu quê hương đất nước, tình đồng chí đồng đội, tình quân dân, lòng thủy chung cách mạng. Đồng thời thể hiện quyết tâm bảo vệ sự toàn vẹn của đất nước.

­ Những bài thơ tiêu biểu: Phá đường, Việt Bắc, Bầm ơi, Ta đi tới,…

c. Gió lộng (1955­ 1961):

­ Tác phẩm thể hiện niềm vui chiến thắng, cuộc sống mới với những quan hệ xã hội tốt đẹp. Còn là lòng tri ân nghĩa tình  đối với Đảng, Bác Hồ và nhân dân.

­ Những bài thơ tiêu biểu: Trên miền Bắc mùa xuân; Thù muôn đời muôn kiếp không tan;Mẹ Tơm; bài ca xuân 1961,…

d. Ra trận (1962­ 1971), Máu và Hoa (1972­ 1977)

Phản ánh cuộc đấu tranh của dân tộc, kêu gọi cổ vũ tinh thần chiến đấu của dân tộc . Ca ngợi Bác Hồ, tổng kết lịch sử đấu tranh.

* Từ sau năm 1977, thơ Tố Hữu được tập hợp và in trong hai tập “ Một tiếng đàn” ( 1992) và “ ta với ta” ( 1999). Thơ Tố Hữu giai đoạn này trầm lắng và suy tư hơn. Nhiều bài thơ thể hiện sâu sắc những chiêm nghiệm về cuộc sống, về lẽ đời mong kiếm tìm những giá trị mang

tính bền vững.

Câu 4: Trình bày phong cách nghệ thuật của Tố Hữu?

a. Chất trữ tình chính trị ( nét nổi bật nhất trong phong cách thơ Tố Hữu)

­ Con đường thơ của Tố Hữu bắt đầu cùng lúc với sự giác ngộ lí tưởng cách mạng của nhà thơ. Các chặng đường thơ của ông gắn bó mật thiết với các chặng đường của cuộc đấu tranh cách mạng.

­ Lí tưởng cách mạng là ngọn nguồn mọi cảm hứng nghệ thuật của Tố Hữu.

­ Với Tố Hữu làm thơ là một hành động cách mạng nhằm mục đích tuyên truyền, giáo dục, đấu tranh cho sự thắng lợi của lí tưởng cách mạng.

­ Lí tưởng, thực tiễn đời sống cách mạng và những mục tiêu, nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng đã chi phối từ quan niệm nghệ thuật đến đề tài, chủ đề, từ cảm hứng chủ đạo đến nhân vật trữ tình, cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu.

b. Giàu khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn:

­ Bám sát đời sống chính trị, cách mạng của đất nước, phản ánh đến những vấn đề có liên quan đến số phận của dân tộc.

­ Bao trùm tác phẩm của Tố Hữu là cảm hứng lịch sử ­ dân tộc . Cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu thường nhân danh Đảng, dân tộc và thời đại, nhân vật trữ tình hội tụ những phẩm chất của giai cấp, của cộng đồng.

* Cùng với khuynh hướng sử thi, ngòi bút Tố Hữu còn giàu cảm hứng lãng mạn: tiếng nói ngợi ca, khẳng định lí tưởng, ngợi ca vẻ đẹp cuộc sống mới, niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng, vào tương lai tươi sáng của đất nước.

c. Giọng điệu tâm tình ngọt ngào, tha thiết. đặc điểm này bắt nguồn từ “ chất Huế” của hồn thơ Tố Hữu và quan niệm riêng của ông về thơ ca: ông cho rằng, thơ là chuyện đồng điệu của tâm hồn, là tiếng nói “ có sự cảm thông chung dựa trên cơ sở đồng ý, đồng tình, đồng chí”

­ Chất giọng ấy toát lên từ lối trữ tình trò chuyện, từ những câu thơ như lời thủ thỉ tâm sự, giãy bày, nhắn nhủ đằm thắm , thiết tha: “ Đồng bào ơi, anh chị em ơi, Bạn đời ơi…”, “ Em ạ, Cu Ba ngọt lịm đường”, “ Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan…”

d. Đậm đà tính dân tộc cả trong nội dung cảm xúc và hình thức nghệ thuật đã mang lại cho thơ Tố Hữu sức rung động lòng người và sức sống lâu bền.

­ Nhiều tình cảm chính trị là sự tiếp nối , phát huy những truyền thống đạo đức lâu đời của  dân tộc: lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nghĩa tình cách mạng thuỷ chung…

­ Tố Hữu sử dụng nhuần nhuyễn các thể thơ truyền thống đặc biệt là thể lục bát.

­ Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu nhạc điệu, hình ảnh quen thuộc gần gũi với nhân dân.

Câu 5: Phân tích ngắn gọn những biểu hiện của tính dân tộc trong thơ Tố Hữu?

* Nội dung cảm xúc:

­ Khám phá, ngợi ca những tình cảm lớn, lẽ sống lớn của giai cấp, của quân dân ta trong thời  đại cách mạng: yêu đất nước, căm thù giặc, tinh thần đoàn kết, ý chí chiến đấu, niềm tin vào ngày mai tất thắng…..­> Đó cũng chính là sự tiếp nối phát huy những truyền thống đạo đức quý giá của dân tộc,là bản sắc của tâm hồn Việt( sự gắn bó máu thịt với quê hương xứ sở, khát vọng tự do và tinh thần bất khuất, tình cảm đồng bào đồng chí bao bọc yêu thương, quan niệm sống nghĩa tình trước sau như một…)

* Hình thức nghệ thuật:

­ Thể loại: sử dụng nhuần nhuyễn các thể thơ truyền thống của dân tộc ( 5 chữ, bảy chữ, lục bát): “ VB”, “Nước non ngàn dặm”

­ Ngôn ngữ giàu nhạc điệu, sự đa dạng của các hình thức ngắt nhịp, đối..

­ Hình ảnh thơ truyền thống: TH thường sử dụng lố so sánh, ví von, ẩn dụ quen thuộc của thơ ca dân tộc: “ nhớ gì như nhớ người yêu”, “ bước chân rầm rập như là đất rung”………..

=> Tính dân tộc khiến thơ TH gần gũi với nhân dân, có sức rung cảm lâu bền với nhiều thế hệ bạn đọc VN.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s