Bài 19: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

Bài 19: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

Câu 1: Trình bày những nét cơ bản về tác giả Trần Đình Hượu?

­ Trần Đình Hượu (1927­1995) là nhà giáo, nhà nghiên cứu văn hóa,văn học có uy tín.

­ Quê: Xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.

­ Từ năm 1963 đến năm 1993, ông giảng dạy tại khoa Ngữ văn trường Đại Học Tổng Hợp Hà Nội.

­ Ông chuyên nghiên cứu các vấn đề lịch sử tư tưởng và văn học Việt Nam trung cận đại.

­ Các công trình nghiên cứu chính: Đến hiện đại từ truyền thống (1994), Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận đại (1995), Các bài giảng về tư tưởng phương Đông (2001),…

­ Năm 2000 ông được tặng giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ.

Câu 2: Nêu xuất xứ và nội dung chính của tác phẩm?

­ Xuất xứ: Trích từ phần II tiểu luận “ Về vấn đề tìm đặc sắc văn hóa dân tộc” ( in trong cuốn Đến hiện đại từ truyền thống)

­Nội dung: Trình bày những khám phá về văn hóa dân tộc để xác định con đường xây dựng nền văn hóa Việt Nam hiện đại từ “vốn văn hóa dân tộc” đúng như tên cuốn sách: Đến hiện đại từ truyền thống.

Câu 3: Theo tác giả, đặc điểm nổi bật nhất trong sáng tạo văn hóa của Việt Nam là gì? Đặc điểm này nói lên thế mạnh gì của vốn văn hóa dân tộc?

­ Đặc điểm nổi bật trong sáng tạo của văn hóa Việt Nam: coi trọng cái đẹp dịu dàng, thanh lịch, duyên dáng và có quy mô vừa phải. Nhìn chung sự sáng tạo hướng đến tính chất thiết thực, hướng đến sự linh hoạt, dung hòa.

­ Những đặc điểm trên đã khái quát lên thế mạnh của vốn văn hóa dân tộc, đó lá sự khéo léo, nhạy cảm, tinh nhanh, khôn khéo gỡ các khó khăn, tìm được sự bình ổn.

Câu 4: Trong tác phẩm, Trần Đình Hượu đã chỉ ra những mặt hạn chế của văn hóa Việt như thế nào? Nguyên nhân nào dẫn đến điều đó?

­ Nền văn hóa Việt Nam không đồ sộ, không có những đặc sắc nổi bật, không có những cống hiến lớn lao cho nhân loại

+ Thần thoại không phong phú.

+ Tôn giáo, triết học không  phát triển.

+ Không một ngành khoa học, kĩ thuật, giả khoa học nào phát triển đến thành có truyền thống.

+ Âm nhạc, hội họa, kiến trúc đều không phát triển đến tuyệt kĩ.

+ Số nhà thơ để lại nhiều thi phẩm thì không có.

+ Chưa bao giờ trong lịch sử dân tộc, một ngành văn hóa nào trở thành đài danh dự, thu hút, quy tụ cả nền văn hóa.

­ Nguyên nhân:

­ Do sư hạn chế của trình độ sản xuất, của đời sống xã hội, đến khuynh hướng, hứng thú, sự ưa thích của người Việt Nam.

­ Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa của dân nông nghiệp định cư, không có nhu cầu lưu chuyển, trao đổi.

Câu 5: Nhận định “ Tinh thần chung của văn hóa Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hòa” nhằm nêu lên mặt tích cực hay hạn chế của văn hóa Việt Nam? Hãy giải thích rõ vấn đề này?

Nhận định này vừa nói lên mặt tích cực vừa tiềm ẩn mặt hạn chế của văn hóa Việt Nam:

­ Mặt tích cực:

+ Vì tính thiết thực trong quá trình sáng tạo và tiếp biến các giá trị văn hóa khiến văn hóa Việt gắn bó sâu sắc với đời sống của cộng đồng, của từng chủ thể văn hóa.

+ Tính linh hoạt của văn hóa Việt biểu hiện rõ ở khả năng tiếp biến các giá trị văn hóa thuộc nhiều nguồn khác nhau sao cho phù hợp với đời sống bản địa của người Việt : Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo và sau này cả Ki­tô giáo , Hồi giáo đều có chỗ đứng trong đời sống của văn

hóa Việt.

+ Vì dung hòa : Nên các giá trị văn hóa Việt thuộc nhiều nguồn khác nhau không loại trừ nhau trong đời sống văn hóa Việt, người Việt chọn lọc và kế thừa các giá trị này để tạo nên sự hài hòa, bình ổn trong đời sống văn hóa.Vì vậy văn hóa Việt Nam giàu giá trị nhân bản, không sa

vào tình trạng cực đoan, cuồng tín.

+ Mặt hạn chế :

Vì quá thiếu các sáng tạo nên không đạt đến những giá trị phi phàm kì vĩ. Vì luôn dung hòa nên văn hóa Việt không có những giá trị đặc sắc nổi bật.

Câu 6: Vì sao có thể khẳng định “ Con đường hình thành bản sắc dân tộc của văn hóa không chỉ trông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó mà còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh , khả năng đồng hóa các giá trị văn hóa bên ngoài. Về mặt đó, lịch sử chứng minh là dân tộc Việt Nam có bản lĩnh”? Hãy liên hệ với thực tế lịch sử, văn hóa và văn học để làm sáng tỏ vấn đề này?

­ Dân tộc ta trải qua một thời gian dài bị đô hộ, áp bức và đồng hóa. Trong suốt chiều dài lịch sử, cả dân tộc cũng thường xuyên phải gồng mình lên chống lại những cuộc xâm lược của giặc ngoại bang. Thực tế đó khiến cho những giá trị văn hóa bản địa đã phần nào bị mai một,

thậm chí bị xóa nhòa. Bởi vậy văn hóa Việt Nam không thể trông cậy vào khả năng tạo tác.

Chúng ta “ trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh, khả năng đồng hóa những giá trị văn hóa bên ngoài”. Thế nhưng người Việt đã tiếp nhận các giá trị văn hóa bên ngoài có chọn lọc và biến đổi theo hướng “ thiết thực, linh hoạt, dung hòa”. Điều đó đã chứng tỏ dân tộc ta có bản lĩnh

trong vấn đề này: Thực tế đã chứng minh: Trong cuộc giao lưu văn hóa, chúng ta tiếp thu nhưng không bao giờ rập khuôn máy móc, người Việt đã cải biến nó theo những ý nghĩa riêng, gắn với những đặc trưng riêng của dân tộc mình:

+ Sáng tạo chữ Nôm trên cơ sở chữ Hán,tạo nên những tác phẩm mang đậm tâm hồn Việt Nam ( các tác phẩm của Nguyễn Trãi, Hồ Xuân Hương….)

+ Văn học : Sáng tạo các thể thơ dân tộc đi đôi với việc vận dụng Việt hóa các thể thơ Đường luật của TQ, thơ tự do của phương Tây ( cách vận dụng thi liệu, đề tài trong truyện Kiều, thơ Trần Tế Xương,…)

Câu 7: Trình bày những nét chính về nghệ thuật và chủ đề của tác phẩm?

­ Nghệ thuật:

+ Cách trình bày chặt chẽ, biện chứng, lô gic, thể hiện tầm bao quát lớn, chỉ ra được những khía cạnh quan trọng về đặc trưng văn hóa dân tộc.

+ Thái độ khách quan, khoa học, khiêm tốn…tránh được một trong hai khuynh hướng cực đoan hoặc là chỉ tìm nhược điểm để phê phán hoặc chỉ tìm ưu điểm để ca tụng.

­ Chủ đề: Đoạn trích cho thấy một quan điểm đúng đắn về những nét đặc trưng của vốn văn hóa dân tộc, là cơ sở để chúng ta suy nghĩ, tìm ra phương hướng xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

About these ads
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s